Een kassamedewerker blijkt geld uit de kassa te hebben gehaald. Je wilt dat hij vandaag nog vertrekt, zonder opzegtermijn. Maar draait de rechter het ontslag later terug, dan betaal je maanden loon na en staat hij weer op de werkvloer. Wanneer houdt een ontslag op staande voet stand?

Wanneer houdt ontslag op staande voet stand?

Als er een dringende reden is, je meteen ontslaat en je de werknemer direct vertelt waarom. Ontbreekt een van die drie, dan houdt het ontslag geen stand.

Een dringende reden is gedrag dat zo ernstig is dat je redelijkerwijs niet kunt verlangen dat het dienstverband doorloopt. De wet noemt voorbeelden: diefstal of bedrog op het werk, een vals diploma bij de sollicitatie, mishandeling, grove belediging of ernstige bedreiging van collega's, dronkenschap ondanks waarschuwing, hardnekkig weigeren redelijke opdrachten uit te voeren, en roekeloos gevaar veroorzaken. Ook dan weegt de rechter alle omstandigheden, zoals hoe lang iemand in dienst is, hoe hij tot dan toe functioneerde en wat het ontslag voor hem betekent. Bij de kassamedewerker kan zelfs na twintig jaar trouwe dienst diefstal genoeg zijn: de Hoge Raad oordeelde in het Bijenkorf-arrest dat persoonlijke omstandigheden moeten worden meegewogen, maar ernstig gedrag niet altijd opwegen (ECLI:NL:HR:2012:BV9532; art. 7:678 BW).

Hoe snel moet je ontslaan?

Onverwijld, dus zonder onnodige vertraging zodra je de feiten kent. Tijd voor zorgvuldig onderzoek, een gesprek met de werknemer of juridisch advies mag, als je die tijd ook echt daarvoor gebruikt.

Ontdek je de diefstal op maandag, hoor je de medewerker op woensdag en ontsla je hem op vrijdag, dan is dat in de regel snel genoeg. Laat je het drie weken liggen zonder dat er iets gebeurt, of geef je eerst een waarschuwing en ontsla je pas later alsnog, dan wordt het ontslag kwetsbaar. Laat je een extern bureau meerdere gedragingen onderzoeken, dan telt het moment waarop het hele beeld bekend was, oordeelde de Hoge Raad (ECLI:NL:HR:2023:1668). Noem de concrete reden direct bij het ontslag en bevestig hem in een ontslagbrief; nieuwe redenen kun je later niet meer toevoegen (art. 7:677 lid 1 BW).

Moet je de werknemer eerst horen?

De wet verplicht het niet, maar zonder gesprek is de kans groter dat de rechter het ontslag niet laat staan. Het gesprek laat zien dat je de feiten hebt gecontroleerd en de persoonlijke situatie hebt meegewogen.

Hoe dat misgaat, liet een zaak tegen Lycamobile zien. De werkgever ontsloeg een medewerker op staande voet wegens ongeoorloofde afwezigheid, terwijl hij zich had ziekgemeld en meende dat hij nog verlof had. De kantonrechter vernietigde het ontslag: had de werkgever twijfels over de ziekmelding, dan had hij de bedrijfsarts moeten inschakelen (Rechtbank Noord-Holland 19 september 2025, ECLI:NL:RBNHO:2025:10676).

Wat kost een ontslag dat geen stand houdt?

Al snel meer dan het geschil waard was. De werknemer heeft twee maanden om de kantonrechter te vragen het ontslag te vernietigen of hem een vergoeding toe te kennen.

Deze tabel laat zien wat je per uitkomst betaalt.

UitkomstWat je betaalt
De rechter vernietigt het ontslagDe werknemer komt terug en je betaalt het loon over de tussentijd na, met een wettelijke verhoging tot 50% en rente
De rechter kent een vergoeding toe in plaats van vernietigingEen billijke vergoeding
Je hield de opzegtermijn niet aanHet loon over de opzegtermijn
De werknemer handelde niet ernstig verwijtbaarDe transitievergoeding

Voor de kassamedewerker met € 3.000 bruto per maand en twee maanden opzegtermijn kost een mislukt ontslag dus al € 6.000 aan opzegtermijn, nog vóór een eventuele billijke vergoeding en de transitievergoeding. Was het ontslag wel terecht en heeft de werknemer de reden opzettelijk of door eigen schuld gegeven, dan kun jij juist het loon over de opzegtermijn van hem vorderen (art. 7:681 BW).

Hoe pak je een ontslag op staande voet stap voor stap aan?

Verzamel eerst de feiten, hoor de werknemer en beslis dan snel. Houd elke stap kort, want de klok loopt vanaf het moment dat je de feiten kent.

Werk deze stappen in deze volgorde af:

  1. Verzamel bewijs: verklaringen, e-mails, camerabeelden of logbestanden.
  2. Toets of het gedrag een dringende reden is.
  3. Weeg de persoonlijke omstandigheden: diensttijd, leeftijd, functioneren en de gevolgen van ontslag.
  4. Hoor de werknemer en leg het gesprek schriftelijk vast.
  5. Stel de werknemer zo nodig tijdelijk op non-actief en laat weten dat je ontslag op staande voet overweegt.
  6. Neem het besluit en deel het ontslag met de concrete reden mondeling en schriftelijk mee.
  7. Rond af: eindafrekening, uitbetaling van vakantiedagen en inleveren van bedrijfseigendommen.

In Pascal-AI leg je de feiten naast de wet en recente uitspraken en laat je de ontslagbrief opstellen, met de reden zo concreet als de rechter verwacht. Alle informatie in Pascal-AI is gecontroleerd door arbeidsrechtadvocaat mr. dr. Pascal Kruit. Daardoor weet je wie er voor de inhoud instaat. Wil je zien of het werkt voor jouw vragen? Start een proefperiode van 4 weken. Je vult geen betaalgegevens in en de proef stopt vanzelf. Liever eerst lezen? Bekijk hoe Pascal-AI tot een antwoord komt.

Wat doe je als je twijfelt of de reden zwaar genoeg is?

Kies dan een route met minder risico. Een beëindiging in onderling overleg of een ontbinding door de rechter kost meer tijd, maar je weet waar je aan toe bent.

Gaat het om een medewerker die een collega uitschold maar verder een schoon dossier heeft, dan is een officiële waarschuwing vaak de betere eerste stap. Wil je wel uit elkaar, dan kun je een vaststellingsovereenkomst voorstellen, of de kantonrechter vragen het contract te ontbinden wegens verwijtbaar handelen. Dat laatste kun je ook als reserve vragen naast een ontslag op staande voet, voor het geval de rechter de dringende reden niet ziet (art. 7:669 lid 3 sub e BW).

Veelgestelde vragen

Heeft een werknemer recht op WW na ontslag op staande voet?

Meestal niet. UWV ziet de werknemer dan als verwijtbaar werkloos en weigert de WW geheel of gedeeltelijk.

Hoeveel tijd heeft de werknemer om het ontslag aan te vechten?

Twee maanden na de dag waarop de arbeidsovereenkomst is geëindigd (art. 7:686a lid 4 sub a BW).

Mag je een zieke werknemer op staande voet ontslaan?

Ja, als de dringende reden losstaat van de ziekte. Het opzegverbod bij ziekte geldt niet bij ontslag op staande voet (art. 7:670a lid 2 BW).

Betaal je een transitievergoeding bij ontslag op staande voet?

Niet als de werknemer ernstig verwijtbaar heeft gehandeld (art. 7:673 lid 7 BW). Niet elke dringende reden is ook ernstig verwijtbaar; dat beoordeelt de rechter apart.