Als werkgever kies je bij een beëindiging met wederzijds goedvinden vaak voor vrijstelling van werk: de werknemer hoeft niet meer te komen, maar de arbeidsovereenkomst loopt door tot de einddatum. Juist hier ontstaan claims achteraf, want vrijstelling van werk is geen vakantie en geen einde van het dienstverband. In dit artikel lees je wat je in de vaststellingsovereenkomst (VSO) afspreekt over loon, verlofsaldo en bedingen, hoe je de einddatum kiest en welke fouten werkgevers geld kosten.

Wat vrijstelling van werk juridisch betekent

Met een vaststellingsovereenkomst leg je bindende afspraken vast om een onzekerheid of geschil te beëindigen (art. 7:900 BW). Die moet schriftelijk (art. 7:670b lid 1 BW). Bij vrijstelling van werk hoeft de werknemer tot de einddatum niet meer te werken, terwijl de arbeidsovereenkomst doorloopt.

Omdat jij afziet van de arbeid, blijft het loon verschuldigd (art. 7:628 lid 1 BW). Ook de andere arbeidsvoorwaarden lopen door, tenzij je iets anders afspreekt.

Loondoorbetaling tijdens vrijstelling van werk

Je betaalt het vaste brutoloon door tot de einddatum. Leg daarnaast vast wat er gebeurt met:

  • vaste toeslagen, structurele provisie en een dertiende maand;
  • variabele beloning: het bonusreglement, de referteperiode en een eventuele eis dat de werknemer op de betaaldatum nog in dienst is;
  • onkostenvergoedingen: een vergoeding voor werkelijk gemaakte kosten kan stoppen, een vaste vergoeding die feitelijk loon is niet zomaar;
  • de leaseauto: hoort privégebruik bij het beloningspakket, spreek dan een inleverdatum of compensatie af. Zolang de auto ter beschikking staat, loopt de bijtelling door.

Ook het pensioen loopt door tot de einddatum. Spreek verder expliciet af of de beëindigingsvergoeding de transitievergoeding omvat. Bij een VSO ben je die niet van rechtswege verschuldigd; neem je hem als basis, dan is het maximum in 2026 € 102.000, of een jaarsalaris als dat hoger is. Spreek een brutobedrag af: de vergoeding is belast loon.

Verlofsaldo bij vrijstelling van werk: opbouw, opname en uitbetaling

De vakantieopbouw loopt door zolang er recht op loon is (art. 7:634 lid 1 BW). Bij een fulltime werkweek is dat wettelijk 20 dagen per jaar; bovenwettelijke dagen volgen uit het contract of de cao. Ook de vakantiebijslag van minimaal 8% loopt door (art. 15 Wet minimumloon en minimumvakantiebijslag).

Vrijstelling is niet automatisch vakantie. Je stelt vakantie vast overeenkomstig de wensen van de werknemer (art. 7:638 BW) en wettelijke dagen mag je tijdens het dienstverband niet afkopen (art. 7:640 BW). Wil je het saldo laten opmaken, spreek dan concreet af welke periode als vakantie geldt en hoeveel uren je afboekt, met uitdrukkelijke instemming van de werknemer. Wat op de einddatum over is, betaal je uit, met een verklaring van het resterende saldo (art. 7:641 BW).

Rekenvoorbeeld. Een werknemer verdient € 4.500 bruto per maand bij 40 uur per week en heeft 25 vakantiedagen (200 uur) per jaar. Je stelt de werknemer vrij van 1 oktober tot en met 31 december 2026. Het bruto uurloon is € 4.500 × 3 / 13 / 40 = € 25,96 (afgerond). Het salaris over de vrijstelling is 3 × € 4.500 = € 13.500, de vakantiebijslag daarover 8% = € 1.080. In drie maanden worden 3/12 × 200 = 50 vakantie-uren opgebouwd. Stond er op 1 oktober 70 uur open, dan betaal je bij de eindafrekening 120 × € 25,96 = € 3.115,20 uit, tenzij je concreet hebt vastgelegd dat die uren tijdens de vrijstelling worden opgenomen.

De einddatum: opzegtermijn, bedenktermijn en WW

Voor de WW telt de opzegtermijn: ligt de einddatum vóór het einde van de werkgeversopzegtermijn, dan hanteert het UWV een fictieve opzegtermijn en start de WW later (art. 16 lid 3 WW). De wettelijke opzegtermijn voor de werkgever is één tot vier maanden, afhankelijk van de duur van het dienstverband (art. 7:672 lid 2 BW). Bij een opzegtermijn van twee maanden en een VSO van 15 januari loopt de fictieve opzegtermijn van 1 februari tot en met 31 maart. Leg daarnaast vast dat het initiatief bij jou ligt en dat er geen dringende reden speelt.

De werknemer kan de VSO binnen 14 dagen zonder opgave van redenen ontbinden (art. 7:670b lid 2 BW). Vermeld je dat recht niet in de overeenkomst, dan wordt de termijn 21 dagen (art. 7:670b lid 3 BW).

Bedingen en nevenwerk tijdens en na de vrijstelling

De werknemer is nog bij jou in dienst: een algemeen verbod op nevenwerk houdt alleen stand met een objectieve rechtvaardiging (art. 7:653a BW). Regel dus of de werknemer elders mag beginnen en wat dat betekent voor het loon. Zonder verrekeningsbeding betaal je het volle loon door, ook als de werknemer al elders salaris ontvangt. Met een versnellingsbeding mag de werknemer op schriftelijk verzoek eerder uit dienst en betaal je een afgesproken deel van het resterende loon als extra vergoeding: bij drie resterende maanden van € 4.500 en 50% is dat € 6.750 bruto in plaats van € 13.500.

Voor het concurrentiebeding, het relatiebeding (art. 7:653 BW) en het geheimhoudingsbeding is "bestaande bedingen blijven van kracht" te mager. Bepaal per beding of het vervalt, blijft of wordt beperkt, voor welke duur en regio, welke klanten eronder vallen en welke boete geldt.

Veelgemaakte fouten

Vrijstelling als vakantie boeken

In de VSO staat dat de werknemer "wordt geacht alle vakantiedagen te hebben opgenomen". Betwist de werknemer dat, dan betaal je in het rekenvoorbeeld alsnog € 3.115,20, mogelijk vermeerderd met de wettelijke verhoging van maximaal 50% (art. 7:625 BW) en wettelijke rente. Wijs daarom een concrete periode en een concreet aantal uren aan.

Een einddatum vóór het einde van de fictieve opzegtermijn

Valt de einddatum te vroeg, dan heeft de werknemer geen WW over het gat, en dat komt terug als ontbinding binnen de bedenktermijn. Reken de opzegtermijn vanaf de datum van overeenstemming en overbrug de periode tot de einddatum met vrijstelling van werk.

Ziekte tijdens de vrijstelling negeren

De vrijstelling heft de verzuimverplichtingen niet op: bij ziekte betaal je loon door op grond van art. 7:629 BW en blijf je verantwoordelijk voor de re-integratie. De einddatum schuift niet op, maar is de werknemer dan nog ziek, dan volgt een ziek-uit-dienstmelding. Als eigenrisicodrager voor de Ziektewet draag je de kosten van die uitkering zelf. Schrijf in de VSO dat de normale verzuimregels blijven gelden.

Geen afspraak over een nieuwe baan

Zonder afspraak betaal je loon door terwijl de werknemer al elders werkt, mogelijk bij een concurrent. Neem een verrekenings- en versnellingsbeding op.

Een te brede finale kwijting

Met finale kwijting zonder uitzonderingen kun je een later ontdekte vordering, zoals schade aan de leaseauto of terugbetaling van studiekosten, niet meer innen. Sluit geheimhouding, de eindafrekening, nog niet vastgestelde variabele beloning en bekende vorderingen uitdrukkelijk uit.

Wat Pascal-AI voor jou kan betekenen

Een VSO met vrijstelling van werk raakt loon, verlof, WW, pensioen en bedingen tegelijk. Pascal-AI helpt je dat in één keer goed te regelen:

  • Stel een VSO op met een concrete vrijstellingsbepaling, verlofafspraak en versnellingsbeding.
  • Laat een bestaande VSO controleren op WW-risico's, de bedenktermijn en een te brede finale kwijting.
  • Bereken de fictieve opzegtermijn, het verlofsaldo en de eindafrekening, en toets de afspraken aan je cao.