Het is november en in je verlofadministratie staan medewerkers met 30, 40 of zelfs 60 uur saldo. De directie wil de stand per 31 december opschonen, en een leidinggevende vraagt of hij de dagen van zijn teamlid niet gewoon kan uitbetalen. Welke dagen mag je laten vervallen, welke blijven staan en wat mag je in geld omzetten?
Wat is het verschil tussen wettelijke en bovenwettelijke vakantiedagen?
Wettelijke vakantiedagen zijn het minimum van vier keer de arbeidsduur per week; alles daarboven is bovenwettelijk. Dat onderscheid bepaalt wanneer dagen verloren gaan en of je ze mag uitbetalen.
Een fulltimer met vijf werkdagen van acht uur bouwt per jaar minimaal 160 uur op, twintig dagen (art. 7:634 BW). Geeft je arbeidsovereenkomst 25 dagen, dan zijn er vijf bovenwettelijk. Registreer daarom in uren, per opbouwjaar en apart voor wettelijk en bovenwettelijk. Zonder die splitsing kun je later niet bewijzen welke dagen zijn vervallen.
| Soort | Wanneer gaat het verloren? | Uitbetalen tijdens dienstverband? |
|---|---|---|
| Wettelijk | Verval op 1 juli van het jaar na opbouw (art. 7:640a BW) | Nee, nooit (art. 7:640 lid 1 BW) |
| Bovenwettelijk | Verjaring vijf jaar na het opbouwjaar (art. 7:642 BW) | Ja, met een schriftelijke afspraak (art. 7:640 lid 2 BW) |
Wanneer vervallen wettelijke vakantiedagen?
Wettelijke vakantiedagen vervallen zes maanden na het kalenderjaar waarin ze zijn opgebouwd. Dagen uit 2026 kan je medewerker opnemen tot en met 30 juni 2027; op 1 juli 2027 vervallen ze in beginsel.
Dat "in beginsel" is waar het misgaat. Verval treedt niet in als de werknemer redelijkerwijs niet in staat was vakantie op te nemen. En sinds de arresten Max-Planck en Kreuziger van het Hof van Justitie EU uit 2018 vervallen wettelijke dagen alleen als jij de werknemer tijdig hebt gewezen op zijn saldo, de uiterste datum en het verlies als hij niet opneemt, en hem ook echt de gelegenheid gaf. De Hoge Raad volgt die lijn (HR 9 juni 2023, ECLI:NL:HR:2023:816). De bewijslast ligt bij jou: een saldo in het HR-portaal is te mager, een persoonlijke mail met het aantal uren, de datum 30 juni en de waarschuwing niet.
Wanneer verjaren bovenwettelijke vakantiedagen?
Bovenwettelijke vakantiedagen verjaren vijf jaar na de laatste dag van het jaar waarin ze zijn opgebouwd (art. 7:642 BW).
Verjaring werkt anders dan verval: de dagen verdwijnen niet vanzelf, jij moet je erop beroepen. De werknemer kan de termijn bovendien stuiten, dat wil zeggen opnieuw laten beginnen, met een schriftelijke mededeling dat hij zijn aanspraak behoudt. Dezelfde vijfjaarstermijn geldt voor wettelijke dagen die niet zijn vervallen, bijvoorbeeld omdat je niet hebt gewaarschuwd. Een saldo uit 2021 verjaart dus na 31 december 2026, mits de werknemer de dagen kon opnemen.
Wat gebeurt er met vakantiedagen bij ziekte?
Een zieke werknemer blijft het volledige wettelijke aantal dagen opbouwen, en ziekte alleen houdt het verval niet tegen. Beslissend is of hij ondanks zijn ziekte vakantie kón opnemen.
Een werknemer die volledig arbeidsongeschikt in het ziekenhuis ligt, kon dat niet; zijn wettelijke dagen blijven staan. Een werknemer die twee dagen per week re-integreert, kon dat meestal wel. Ook een zieke medewerker moet je dus informeren en aansporen. Ziektedagen boek je nooit zonder zijn instemming af als vakantie. Hoe dat werkt, lees je in mag een zieke werknemer op vakantie en welke verlofuren schrijf je af?
In welke volgorde schrijf je vakantiedagen af?
Schrijf eerst de dagen af die het eerst verloren gaan. De wet schrijft geen volgorde voor, maar zo voorkom je dat dagen met een korte termijn vervallen terwijl je afboekt van dagen met een lange termijn.
Een fulltimer met 25 dagen per jaar begint 2026 met drie wettelijke dagen uit 2025 en twee bovenwettelijke uit 2024. In 2026 neemt hij achttien dagen op. Eerst gaan de drie wettelijke dagen uit 2025 eraf, want die vervallen op 1 juli 2026; daarna vijftien van de twintig wettelijke dagen uit 2026. Op 31 december 2026 heeft hij twaalf dagen: vijf wettelijke uit 2026 (op te nemen tot en met 30 juni 2027), twee bovenwettelijke uit 2024 (verjaren na 31 december 2029) en vijf bovenwettelijke uit 2026 (verjaren na 31 december 2031). Leg de volgorde vast in je verlofregeling en toon het saldo per soort en per jaar op de loonstrook.
Wanneer mag je vakantiedagen uitbetalen?
Tijdens het dienstverband mag je alleen bovenwettelijke dagen uitbetalen, en alleen met een schriftelijke afspraak. Wettelijke dagen afkopen kan niet, ook niet als de werknemer er zelf om vraagt (art. 7:640 BW).
Bij het einde van het dienstverband betaal je alle dagen uit die nog niet rechtsgeldig zijn vervallen of verjaard, tegen het loon dat de werknemer tijdens vakantie zou krijgen, en geef je een verklaring mee met het resterende saldo (art. 7:641 BW). Neem een fulltimer met € 4.000 bruto per maand: zijn uurloon is € 4.000 × 3 / 13 / 40 = € 23,08. Veertig openstaande uren kosten dan € 923 bruto. Fiscaal is dat gewoon loon: je houdt loonheffing in, meestal via de tabel voor bijzondere beloningen.
Veelgemaakte fouten
Alle saldi op 31 december op nul zetten
Ten onrechte afgeboekte dagen komen terug bij de eindafrekening. Vijf wettelijke dagen per jaar, drie jaar lang onterecht geschrapt, is 120 uur: bij € 23,08 per uur bijna € 2.770 per werknemer. Bij veertig medewerkers is dat ruim € 110.000. Laat dagen alleen vervallen als de waarschuwing in het dossier zit.
Een algemene mail in plaats van een persoonlijke waarschuwing
"Denk aan je verlofsaldo" in de nieuwsbrief bewijst niets. Stuur elke werknemer zijn eigen saldo in uren, met de datum 30 juni en de mededeling dat de dagen daarna vervallen. Herhaal dat in het voorjaar.
Bovenwettelijke dagen laten vervallen op 1 juli
Wie in de verlofsoftware één vervaldatum voor alle dagen instelt, schrapt bovenwettelijke dagen vier en een half jaar te vroeg. Stel twee termijnen in: 1 juli voor wettelijke dagen, vijf jaar voor bovenwettelijke.
Wat Pascal-AI voor jou kan betekenen
Pascal-AI beantwoordt je vragen over vakantiedagen met het wetsartikel onder het antwoord, zodat je een afboeking of uitbetaling kunt onderbouwen:
- of de dagen van een langdurig zieke medewerker per 1 juli mogen vervallen;
- in welke volgorde je een saldo over meerdere jaren afschrijft;
- wat je bij uitdiensttreding moet uitbetalen en wat je cao daarover afspreekt.
Alle informatie in Pascal-AI is gecontroleerd door arbeidsrechtadvocaat mr. dr. Pascal Kruit. Daardoor weet je wie er voor de inhoud instaat. Wil je zien of het werkt voor jouw vragen? Start een proefperiode van 4 weken. Je vult geen betaalgegevens in en de proef stopt vanzelf.
Start je gratis proefperiodeLiever eerst lezen? Bekijk hoe Pascal-AI tot een antwoord komt.
Veelgestelde vragen
Lopen vakantiedagen door tijdens vrijstelling van werk?
Ja. Vrijstelling van werk is geen vakantie: de opbouw loopt door en dagen gelden alleen als opgenomen als de werknemer daarmee instemt. Zie vrijstelling van werk in een vaststellingsovereenkomst.
Vervallen overuren ook op 1 juli?
Nee. De vervaltermijn van art. 7:640a BW geldt alleen voor wettelijke vakantie. Of gespaarde overuren vervallen, hangt af van je cao of overwerkregeling. Lees meer in overwerk: wanneer verplicht en wanneer betaald.
Betaal je bij uitdiensttreding ook vervallen dagen uit?
Nee, rechtsgeldig vervallen of verjaarde dagen niet. Heb je niet gewaarschuwd, dan zijn de wettelijke dagen niet vervallen en betaal je ze wel uit.